Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen

Als er een aanvraag is ingediend bij de overheid, bijvoorbeeld een gemeente, provincie of waterschap, wil men zo snel mogelijk weten waar men aan toe is. De overheid komt aan die wens tegemoet door zichzelf heldere regels op te leggen en zich daar strikt aan te houden. 

Dat is het uitgangspunt van de ‘Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen’. 

Het kabinet streeft ernaar dat de wet zo snel mogelijk in werking treedt. Met de Tweede Kamer is afgesproken dat dit uiterlijk op 1 januari 2010 gebeurt. De wet is bedoeld om te zorgen dat de overheid zo snel mogelijk beslist over een aanvraag. 

Wat is ‘niet tijdig’?

Een overheid die niet tijdig beslist, overschrijdt de beslistermijn. Dat kan een wettelijke termijn zijn: soms staat in de wet welke termijn voor een beslissing staat. Als er geen wettelijke termijn is, geldt een ‘redelijke’ termijn. Wat redelijk is, hangt af van de soort beslissing. Dat kan enkele weken of maanden zijn, maar in sommige gevallen ook een paar dagen.

Welke voordelen heeft de wet voor de burger?

Verstrijkt de wettelijke of de redelijke termijn zonder dat de overheid beslist over een aanvraag? Dan stuurt de burger het bestuursorgaan waarbij de aanvraag is ingediend, een brief waarin wordt gevraagd om een dwangsom. Hiermee wordt de overheid ‘in gebreke’ gesteld. De overheid heeft dan twee weken de tijd om alsnog een beslissing te nemen. Gebeurt dat niet, dan verbindt de nieuwe wet daaraan twee gevolgen:

1. De dwangsom begint automatisch te lopen
   Als de overheid in gebreke is gesteld en twee weken daarna is er nog geen beslissing, dan ontstaat er recht op een dwangsom voor elke dag dat de beslistermijn overschreden wordt. De dwangsom loopt ten hoogste 42 dagen (en bedraagt maximaal €1260).
2. Er kan direct beroep worden ingesteld
   Als de overheid in gebreke is gesteld en twee weken daarna is er nog geen beslissing, dan kan bovendien meteen beroep worden ingesteld bij de rechter. Men hoeft dus niet meer (zoals in de huidige situatie) eerst bezwaar te maken tegen het uitblijven van een beslissing. Verklaart de rechtbank het beroep gegrond, dan is de overheid verplicht om alsnog binnen twee weken te beslissen.

Opschorten beslistermijn

Het is in het belang van de burger en in het algemeen belang dat de overheid een weloverwogen beslissing neemt over een aanvraag. Daarom biedt de nieuwe wet overheden de mogelijkheid om de beslistermijn te verlengen. Bijvoorbeeld als het gemeentehuis is afgebrand, of als het bestuursorgaan meer informatie van u nodig heeft om een goede beslissing te kunnen nemen. 

Wat is een aanvraag?

Onder een aanvraag wordt verstaan een verzoek van een belanghebbende (dit kan ook een derde-belanghebbende zijn) om een besluit te nemen. Dit is bijvoorbeeld de aanvraag voor een vergunning, de aanvraag voor een uitkering of een verzoek om informatie op grond van de Wet openbaarheid van bestuur. Het kan ook een personeelsbesluit zijn, als dit een besluit is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Dit geldt ook voor een bezwaarschrift dat is ingediend tegen een besluit van de overheid. Het verzoek tot het verrichten van een feitelijke handeling (zoals bijvoorbeeld een verzoek tot het dichten van een gat in het wegdek) is geen aanvraag.

Hoe wordt de dwangsom opgelegd en wanneer gaat deze in?

Als de beslistermijn is verstreken moet de aanvrager eerst het bestuursorgaan in gebreke stellen. De enige eis is dat dit schriftelijk moet gebeuren. Het bestuursorgaan heeft dan nog twee weken om alsnog te beslissen. Doet het dat niet, dan gaat de dwangsom de eerste dag na die twee weken automatisch in.

Hoe hoog is de dwangsom?

De maximale looptijd van de dwangsom is 42 dagen en de dwangsom bedraagt ten hoogste € 1260. De dwangsom bedraagt de eerste veertien dagen € 20 per dag, de daaropvolgende veertien dagen € 30 per dag en de overige dagen € 40 per dag.

Hoe wordt het bedrag vastgesteld en betaald?

Het bestuursorgaan stelt uiterlijk binnen twee weken na de laatste dag waarover de dwangsom verschuldigd was, het totaalbedrag aan verbeurde dwangsommen bij beschikking vast.

Het bestuursorgaan gaat binnen zes weken na de vaststelling over tot betaling aan de aanvrager. 

Nadere informatie

Desgewenst is nadere info te verkrijgen bij de afdeling Algemene Juridische Zaken, telefoonnummer: 0299-391950, danwel via het e-mailadres gemeente@graftderijp.nl.